BIO TRIVIA

HERFSTTIJLLOOS

HEEMTUIN BEGIJNHOF # 52


Herfsttijlloos is een heel bijzondere plant omdat:

* In botanische zin vanwege de eigenaardige seizoensritmiek:
- De plant bloeit VOORDAT ie bladeren heeft, hij bloeit van september t/m november.
- Pas in het volgende voorjaar vormt ie bladeren en zaad. (De bladeren lijken op die van Tulpen.)
- In de grote bladen wordt druivesuiker gevormd, dat in de vorm van zetmeel wordt opgeslagen in de knol, als reserve voor de latere bloei en de vorming van nieuw loof in het volgende jaar.
- Omdat dat de knol geen water opneemt wordt het een zogenaamde droogbloeier genoemd.
- In die knol beschermt ie zich tegen de vrieskou.
- In de winter vindt in de knol de bevruchting plaats.

* Vanwege medicinale en bio-chemische toepassingen:
- In de Middeleeuwen werd de plant gezien als een magisch kruid.
- Het dragen van de knol zou bescherming bieden tegen tandpijn en de pest.
- In de volksgeneeskunde werd de plant gebruikt tegen geelzucht.
- Een van de chemische stoffen die zowel de knollen als de bloemen en de zaden bevat is het zeer giftige Colchicine, een alkaloide dat vroeger ook gebruikt werd als ontstekingsremmend middel en ook tegen jicht en kanker.- Ook werd (of wordt ?) deze stof in de plantenveredeling gebruikt voor het verdubbelen van het aantal chromosonen. Hoe dat precies werkt heb ik echter geen flauw idee van.

De plant stamt oorspronkelijk uit West-Azië en het Middellandse Zeegebied, maar komt nu in geheel Europa voor. Hun biotopen zijn bossen, de duinen en vochtige weilanden. In Nederland is de soort in het wild vrij zeldzaam, en dit was de eerste keer dat ik em in het echt zag. Het is een knolgewas dat veel op de Krokus lijkt maar is qua bloem van de Krokus te onderscheiden door zijn 3 stijlen en 6 meeldraden. Die hebben een oranje kleur die op de foto ook een beetje te zien zijn.

De Nederlandse naam zou slaan op het feit dat ie nog geen bladeren heeft bij de bloei. Latijns-wetenschappelijke naam Colchicum autumnale.

Vroeger werd ie tot de Lelie familie gerekend, tegenwoordig is het een zelfstandige familie die de Herfsttijlloos familie wordt genoemd.