BIO TRIVIA

IN-/UITGANG MIERENNEST ?


Ook dit vond ik langs de bosrand van het heide terreintje in de Vughterheide waar ik ook de vorige foto's maakte.

Een hoopje zand dus (spierwit zand overigens) met bovenin een gaatje (maar wel een behoorlijk groot gaatje, haast van een centimeter) en de enige insecten die ik ken die grond van onder de grond naarboven brengen zijn mieren, maar het is wel een groot gat voor mieren zelf.

Me erin verdiepend en wetende dat er op de hei aldaar ook de plant Klokjesgentiaan groeit (die ikzelf niet gezien heb maar iemand vertelde me het) die weer waardplant is voor de vlinder die GentiaanBlauwtje heet (evenmin zelf gezien) denk ik te weten wat er aan de hand is.

Die vlindersoort is een dagvlinder die in 1 korte generatie vliegt en actief is in de periode in één generatie per jaar van begin juni tot eind augustus (met een piek tussen 20 juli en 20 augustus). In die periode legt ie ook eitjes op die Gentiaan en de dan al snel uitkomen larven laten zich bewust op de grond vallen en laten zich kidnappen door mieren de ze meenemen naar hun nest waar ze vertroeteld worden. De rupsen scheiden namelijk een zoete geur af die de mieren heerlijk vinden. Als de rups verandert in een vlinder moet hij maken dat hij wegkomt.

Op de mierenhoop is altijd mierenzuur te vinden. Als je er je hand op legt en ruikt kan je het goed ruiken lees ik nu ergens. Had ik dat maar geweten toen ik het zandhoopje vond. Ook las ik dat de Vlaamse Gaai (en andere vogels?) er soms plat op gaan liggen met uitgestrekte vleugels om zo de parasieten op hun lijf te verjagen.

De Rupsen brengen de winter door in het mierennest en pas het volgende jaar verpoppen ze zich en komen er in juli weer vlinders uit en dan begint de cyclus opnieuw.

Op de Rode Lijst van (Vaat-)planten staat de Klokjesgentiaan vermeld als algemeen maar toch ook als zeer sterk afgenomen. Op de Rode Lijst van Dagvlinders staat het (Heide-)Gentiaanblauwtje ook aangegeven als kwetsbaar.
-------- even tussendoor-------------
Die Rode Lijsten stammen uit begin 2004 dus wat mij betreft mogen die wel weer eens geupdate worden en zoook de wet met lijsten van welke dieren- en plantensoorten beschermd worden. Vrijwel al die lijsten van het Ministerie van LNV stammen alweer uit 2002 en er zijn intussen al vele regeringskabinetten versleten en het is me duidelijk dat het voor hen geen prioriteit is. Met sommige soorten gaat het veel slechter (ook soorten die voorheen niet beschermd werden), her een der worden de wetten met voeten getreden (er wordt weer op Vossen gelaagd om maar 1 voorbeeld te geven). Maar eerlijkheidshalve moet ook vermeld worden dat het met sommige soorten intussen beter gaat.
----------------------------------------
De Vlinders, de Planten, de Mieren maar ook 1 of ander Sluipwesp soort gedijen in samenwerking en afhankelijkheid in dit ecosysteem en om het simpel te zeggen, gaat het goed of slecht met de 1 dan ook met de ander. Een beetje cliche maar cliches bevatten vaak wel waarheid en om nog maar een open deur in te trappen, bij het vinden / aantreffen van het 1 kan je haast wel uitgaan van het feit dat ook "het ander" er aanwezig is (al zie je het soms niet zelf op dat bepaalde moment).

Het is een hele familie of geslacht van mieren die Knoopmieren worden genoemd en die allemaal Rupsen van Vlinders kidnappen en "verwennen".

Datzelfde komt voor bij de Vlinder die Pimpernelblauwtje heet die als waardplant de Grote Pimpernel (zeer zeker NIET op de Kleine Pimpernel plant) heeft waar ie z'n eitjes op legt maar daarna de Rupsen aan de Mieren laat en zijn nectar bij heel andere planten haalt dan de Grote Pimpernel.

Het Gentiaanblauwtje haalt zijn nectar bij de bloemetjes van de Gewone Dopheide dat bij het eerder beschreven gebied ook volop groeit en nu al een tijdje bloeit.

Qua mierensoort is het de Bossteekmier die dit klusje klaart voor de Gentiaanblauwtje Vlinder.

Terugkomend bij het begin van het bericht, het zandhoopje met dat gat erin is denk ik van de Bossteekmieren en het gaatje zal missschien een gevolg zijn van het feit dat de Rupsen groter zijn geworden dan de Mieren zelf en de verpopte Rupsen uit nest als Vlinders ontsnappen. Verderop in het bos vond ik overigens nog meer van zulke zandhoopjes maar dat zand was niet zo spierwit als dat van het hoopje op deze foto. Eerder zand dat richting roodbruin neigde.

Ik heb de vlinders, de mieren en het plantje niet zelf gezien (laat staan weten te fotograferen) dus is dit slechts speculatie en indirect bewijs maar ik denk dat ik er met mijn online onderzoek van bronnen niet heel erg naast zit.

MEER OVER DIT SOORT DINGEN IS TE VINDEN OP:

* INFO OVER DE BOSSTEEKMIER
en
* RELATIE TUSSEN MIEREN EN BLAUWTJES
en
* UITLEG VOORPLANTING GENTIAANBLAUWTJE
en
* VIDEOS VAN MIEREN MET RUPSEN (thnx 4 link to JL)