BIO TRIVIA

HAAGBEUK BLAADJE


Ongeveer een half jaar geleden had ik het al over het heggetje rondom het Sint Luciaplein en mijn vermoeden dat het Haagbeuk was, maar ik had het toen voornamelijk over de vorm van de takken die zeer gekruld waren. Zie:
BEUK ALS HEG # 1
BEUK ALS HEG # 2

Ditmaal wil ik het over de blaadjes hebben omdat de Haagbeuk zich daarmee onderscheid van de (echte) Beuk) en het feit hoe deze 2 houtachtigen (veelal bomen) zich van elkaar onderscheiden.

Het blaadje op bovengaande foto heb ik vanmmiddag in het voorbijgaan geplukt en thuis met flitslicht gefotografeerd.

Zowel de (gewone / echte) Beuk als de Haagbeuk zijn in principe allebei forse bomen maar ze behoren tot verschillende plantengeslachten en zelfs families.

De Haagbeuk behoort qua familie tot de Berkenfamilie die weer uit diverse geslachten uiteen valt.

Berkenfamilie = Betulacea:
Geslachten:
1.) Berken = Betula,
2.) Elsen = Alnus,
3.) Carpinus (in Nederland slechts 1 soort: Haagbeuk),
4.) Hazelaars = Corylus.

De (gewone / echte) Beuk behoort tot de familie der Napjesdragers die ook weer uit diverse geslachten bestaat:

Napjesdragersfamilie = Fagaceae:
Geslachten:
1.) Kastanjes = Castanea (niet de Paardenkastanjes maar de Tamme Kastanje, de enige soort van dat geslacht in Nederland),
2.) Beuken = Fagus,
3.) Eiken = Quercus.

Zo zie je maar Eiken en Beuken (althans de Beuk = Fagus Sylvatica waarvan de Rode, Bruine Purperen Beuk cultivars zijn) zijn dus onderling verwant. Beter gezegd de Beuk is verwanter aan de Eiken dan aan Haagbeuk omdat deze laatste tot een andere familie behoort.

Het verschil tussen Beuk en Haagbeuk is ook goed te zien aan de bladeren, vandaar dat ik de foto van dit blaadje toon. De bladeren van Haagbeuk zijn aan de bladrand dubbel gezaagd. Die van Beuk zijn aan de rand gaaf of lichtelijk gegolfd (al is dat laatste meen ik geen offcieele term).

Haagbeuk = Carpinus betulus. De soortnaam verwijst zelfs naar de Berkenfamilie. Andere Nederlandstalige namen die vroeger ook wel eens gerbuikt werden zijn Steenbeuk, Jukbeuk en Wielboom. Hij is eenhuizig wat wil zeggen dat ie zowel vrouwelijke als mannelijke bloemen heeft maar dus wel verschillende bloemen.

Over eenhuizig, tweehuizig etc. heb ik het wel eens eerder gehad zie de uitleg over de geslachtsorganen bij planten. Die uitleg is deel van een verhaal over Hulst maar daar moet je dan maar even omheen lezen.

Haagbeuken kunnen als boom zeer grillige vormen aannemen, hier een voorbeeld foto daarvan. Ze zijn autochtoon in vrijwel heel Europa en als boom kunnen ze 15 tot 25 meter hoog worden.

Ook Beuken zijn eenhuizig maar kunnen veel hoger worden, wel tot meer dan 40 meter en ook van de (gewone) Beuken worden wel heggen gemaakt, meestal hoge heggen, maar vrijwel alle kleine (lees lagere) heggen worden gemaakt van de Haagbeuk soort. Omdat hun takken zo anders zijn dan die van Beuken en Haagbeuken gemakkelijk tot compacte heggetjes te maken zijn door regelmatig snoeien.

De verwarring schuilt em in de Nederlandstalige naamgeving, die ik ergens erg mooi geformuleerd vond, namelijk: "Een beukenhaag is iets anders dan een haagbeukenhaag".

De gemakkelijkste manier om ze uit elkaar te houden is door te letten op de rand van de bladeren.

De vruchten van beide soorten zijn ook totaal verschillend. Iedereen kent wel de Beukennootjes (waar overigens (tegenwoordig ?) maar zelden de befaamde eetbare vruchten in zitten). Ik heb wel eens gehoord dat er maar eens in de zoveel jaar iets eetbaars in Beukennootjes zit en dat ze vaak leeg zijn. Is er soms iemand die daar meer over weet en wilt schrijven ?

Ook hier is 1 en ander over de verschillen te lezen en wat mij aanzette het er ook eens over te hebben.