SNEEUWBESSEN
Gisteren reed ik op weg naar huis vanaf de Parallelweg waar ik Wingerd had gefotografeerd over de Veemarktweg onder het spoorviaduct door. Aan de zuidzijde groeien in de berm allerlei struiken die niet echt intensief worden onderhouden. Het ziet er daar flink verwilderd uit.
Plots zag ik tijdens het fietsen in het voorbijgaan iets wits hangen en toen ik terugging en afstapte bleek het hetgeen te zijn wat ik al vermoedde, namelijk Sneeuwbessen.
Plots zag ik tijdens het fietsen in het voorbijgaan iets wits hangen en toen ik terugging en afstapte bleek het hetgeen te zijn wat ik al vermoedde, namelijk Sneeuwbessen.
Ik lees in de Heukels' Flora dat het een stinzenplant wordt genoemd en van origine uit Noord Amerika komt. Nu dacht ik altijd dat stinzenplanten altijd afkomstig zijn uit Zuid Europa en West Azie maar blijkbaar ook uit Amerika. Dan zou je ook Aardappel en Tomaat (die ook in Heukel's Flora staan) ook wel stinzenplanten kunnen noemen maar bij die soorten vermeldt die Flora dat weer niet.
Hun bijnaam Klapbes schijnen ze te ontlenen aan het feit dat ze een ploffend geluid maken als je er op trapt, iets wat kinderen daarom schijnen te doen volgens diverse online bronnen. Dat ploffen komt omdat er binnenin kleine holtes zitten gevuld met lucht.
Ikzelf herinner me een heel ander spelletje te hebben gespeeld met vriendjes op de lagere school: we gebruikten een dunne plastic elektriciteits pvc buis als blaaspijp (net als Zuid Amerikaanse Indianen enzo) want die pijpen hadden precies dezelfde dikte als de grootte van de bessen. Door op de buis te blazen kon je de bessen vele meters ver weg schieten. Dan schoten we op elkaar en een heel enkele keer spatte een bes dan ook uit elkaar als je iets hards raakte. Dat herfstspelletje staat echt in mijn geheugen gegrift maar tegenwoordig zie ik kinderen het niet meer doen.
De plant groeit op vrijwel alle grondsoorten en heeft ook weinig licht nodig en wordt daarom vaak onder andere struiken aangeplant.
De originele soort is Symphoricarpos albus maar er worden ook allerlei cultivars van gekweekt die ook wel van wit afwijkende kleuren bessen hebben.
Of ie zijn naam louter ontleent aan de witte kleur of ook omdat de bessen in de winter (dus als er sneeuw kan liggen) aan de struiken blijven hangen kan ik me niet meer herinneren.
Of ie zijn naam louter ontleent aan de witte kleur of ook omdat de bessen in de winter (dus als er sneeuw kan liggen) aan de struiken blijven hangen kan ik me niet meer herinneren.
De foto is gemaakt in de vooravond, en het wordt alweer vroeg donker de laatste tijd en de struiken stonden op een nogal donkere plek en ik wilde geen flitslicht gebruiken. Daardoor zijn de bessen nogal overbelicht geraakt maar de blaadjes zijn nog wel redelijk goed te zien. Die bladeren vind ik heel erg op die van Kamperfoelie gelijken en het soort behoort ook tot de Kamperfoelie plantenfamilie.
Stinzenplanten zijn niet zomaar om het even welke uitheemse planten...
BeantwoordenVerwijderenStinzenplanten zijn planten die eeuwen geleden in onze contreien - nee, in de letterlijke zin van het woord niet in de 'onze' - werden aangeplant als SIERplanten. En aardappel en tomaat hebben dan wel mooie bloementjes, maar dat is zeker niet de eerste bedoelin. En bovendien zijn die planten ingeburgerd geraakt, en handhaven ze zich probleemloos in het wild (en vermenigvuldigen zich daar). Ook dat doen aardappel en tomaat niet. Inderdaad vind je wel eens een occasionele tomatenplant, maar die kan zich niet generatieslang in stand houden.
De stinzenflora in engere zin zijn de uitheemse planten - inderdaad vooral afkomstig van elders op het euraziatisch vasteland - die vanaf eind Middeleeuwen de tuinen rond de Friese stinzen (stenen huizen), maar bij uitbreiding ook van Groningse en Utrechtse buitenplaatsen kwamen verfraaien.
Maar je hebt bv ook planten die als 'Stinzenplant' worden beschouwd in elders Nederland, maar die in Limburg inheems zijn (bv bosanemoon).
Wat stinzenplanten zijn en het verhaal eracher kende ik al wel em daarom kaartte ik het ook aan, namelijk omdat Heukels' Flora het een stinzenplant noemt terwijl de plant uit Amerika komt. Daarom noemde ik ook Tomaat en Ardappel maar je hebt gelijk dat dat geen sierplanten zijn en ook niet inheems wat volgens mij de officieele term is voor planten die niet autohtoon zijn maar zonder hulp van de mens het gehele jaar door buiten kunnen overleven.
BeantwoordenVerwijderenEigenlijk was de clou van mijn verhaal dat de Heukels' het dus niet correct vermeldt.
Hoi Anton,
BeantwoordenVerwijderenDat spelletje waar je het over hebt. besjes schieten door pvc buizen, dat gebeurt hier in Schagen nog steeds ! Onze meiden hebben ook nog zo'n pvc buis en schieten meestal met zelfgemaakte papieren pijlen (die ze daarna weer keurig opruimen :), maar ik zie hier nog wel eens jongetjes (meetsal zijn het jongetjes)met die witte besjes bezig ook. Het leukst is het natuurlijk om dat vanuit een hinderlaag te doen, op voorbijrijdende auto's.
Met die sneeuwbessen is het leuker dan met papieren pijltjes. Als de bessen goed rijp zijn spatten ze op hun doel uit elkaar.
BeantwoordenVerwijderenDe moderne equivalent ervan dat ook door volwassenen gespeeld wordt is paintball.
Hoewel ik zeker niet op de nostalgische toer wil gaan wil ik toch zeggen dat men vroeger met primitievere middelen en vooral ook uit natuurlijke middelen leuk kinderspeelgoed wist te maken. Eigenlijk is dat vele malen creatiever dan allerlei peperduur spul in de winkel kopen.
Ik kan me uit mijn jeugd nog wel meer van zulke spelletjes herinneren maar laat ik daar niet over uitwijden. Misschien bestaan er zelfs wel boeken over.
1 spelletje dat ikzelf nooit gedaan heb maar wel ken van horen zeggen door oudere generaties is het vangen van een Meikever en die een garen draadje aan de poot binden en dan laten vliegen. Het zijn "maar" insecten maar ik heb dat toch altijd een cru verhaal gevonden.
Schieten op de heilige koe (auto's) zou ik mee oppassen. Een paar jaar geleden is er ergens (R'dam ?) nog een jongen vermoord door een automoblist omdat ie met sneeuwballen naar de auto gooide.