woensdag 5 november 2008


BEUKENNOOTJES # 1:

MASTJAREN

Onlangs schreef ik een bericht met uitleg over het taxonomische en morfologische verschil tussen Beuken (echte Beuken: Fagus) en Haagbeuken wat eigenlijk geen Beuken zijn.

In dat bericht vroeg ik me ook af waarom er in bepaalde jaren vrijwel geen Beukennootjes in de napjes zitten en in andere jaren heel veel ?

Via een reactie van JL kwam er de verklaring dat een jaar met veel noten een mastjaar heet. Als je eenmaal dat woord kent valt er al goegelend wel wat over te vinden maar je moet eerst maar dat woord kennen :)

In een laatste reactie had ik beloofd er op terug te komen, dus bij deze.

Mastjaren zijn van toepassing voor zowel Beuken als Eiken maar ook voor Kastanjes (al denk ik dat met dat laatste Tamme Kastanjes bedoeld worden; waarschijnlijk geldt het dus voor boomsoorten van de familie der Napjesdragers en Paardenkastanjes horen daar niet bij).

Een echt tijdspatroon in jaren is er niet echt, er en der lees je eens in de 2 of 3 jaar, soms heeft men het er over dat het om de 8 a 12 jaar is. Een mastjaar kost de bomen veel energie om die vele noten te produceren en het gebeurt in jaren dat de omstandigheden gunstig zijn.

Wetenschappers zijn het er lang nog niet over eens of er meer mastjaren zijn onder invloed van het opwarmende klimaat. Dat laatste wordt te vaak, te pas en onpas gebruikt voor alles in de natuur wat maar een beetje afwijkt maar dat is lang niet altijd het geval !

Ook lees je nogal eens over andere zaken die met mastjaren zouden samenhangen maar lang niet altijd op waarheid berusten:

- Op mastjaren zou een koude winter volgen. Dat is NIET waar. Hoewel dat wel eens kan gebeuren is er geen wetenschappelijk verband aantoonbaar.

- Na een mastjaar zijn er meer Uilen dan normaal. Dat is WEL waar en ook zeer simpel verklaarbaar via de voedselketen. Zijn er veel noten dan is er dus veel voedsel voor notenetende kleine knaagdieren zoals Muizen en Eekhoorns die op hun beurt weer voedsel zijn voor Uilen en als het goed gaat met de Uilen dan sterven er in de winter minder door voedselschaarste en krijgen ze (denk ikzelf) ook meer jongen.

Vorig jaar, 2007, zou zo'n mastjaar zijn geweest.

EIGEN OBSERVATIES:

- In 2007 heb ik inderdaad veel eikels gevonden maar amper Beukennootjes (maar dan voornamelijk omdat ik er niet naar gezocht heb.)
- 2008 zou dus juist GEEN mastjaar zijn maar toch houdt dat ook weer niet in dat er helemaal geen nootjes zijn, een paar weken geleden nog heb ik er enkele gevonden die eetbaar waren, bij kasteel Nemerlear bij Haaren.
- Van een vriend kreeg ik onlangs een aantal Tamme Kastanjes kado die hij had gevonden in het Reeburgpark in Vught. Aan de buitenkant zie je het er niet aan af of er iets in zit maar toen ik er 1 openmaakte zat er wel degelijk iets in maar dat was niet eetbaar. De noot was keihard maar dat zou ook kunnen komen omdat ik ze te lang heb laten drogen en omdat ze dichtbij een lamp lagen.

Ik zie uit naar persoonlijke ervaringen en observaties van andere noten zoekers :)

Tot slot nog enkele links naar webpagina's met meer info over mastjaren:

http://ruben.weerwoord.be/voorspeldewinter/noten.htm
http://www.uk.rug.nl/archief/jaargang36/07/04d.php
http://ecopedia.be/fiche/Mastjaar
Gepost door op

2 opmerkingen:

  1. Anoniem5 november 2008 om 23:12

    Dat na een najaar met veel noten (daarmee wordt het hier in de streek het meest mee in verband gebracht) een koude winter zou volgen is inderdaad een fabeltje.
    Wat mij wel eens verteld is, is dat mastjaren vooral voorkomen als het groeiseizoen twee jaar na elkaar gunstig is:
    Is er een eerste gunstig groeiseizoen (warm genoeg, vochtig genoeg maar niet te nat...), dan worden er veel 'bloeiknoppen' aangelegd, en bloeit de boom in kwestie hheemaar weer niet te nat et volgende voorjaar heel overvloedig. Als er dan nog eens een tweede gunstig groeijaar volgt, met winderig maar niet te nat weer in het voorjaar (bestuiving), en een warm en voldoende vochtige zomer, dan kunnen de bloeiwijzen zich ook weer tot vruchtjes ontwikkelen...

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Anoniem6 november 2008 om 17:00

    Het mastjaren fenomeen schijnt ook te gelden voor andere boomsoorten en noten, zoals Hazelaars en Hazelnoten maar lang niet voor alle soorten bomen met noten.

    Niet voor Walnoten (Okkernoten) meen ik, maar ik kan er verder niks over vinden.

    Zou het zo zijn dat Walnoten ook mastjaren hebben dan is het dit jaar zeer zeker een Walnoten mastjaar want er zijn al maandenlang Walnoten die uit bomen vallen.

    (Ik bedoel dus niet die uit de supermarkt :))

    BeantwoordenVerwijderen

Abonneren op: Reacties posten (Atom)