BIO TRIVIA

BEUKENNOOTJES # 3:

ZAAIEN

Ook dit verhaal is gebaseerd op een jeugdherinnering, maar dit bericht is wel meer dan alleen nostalgie. Als je het helemaal leest merk je dat deze herinnering ook botanisch informatieve waarde heeft.

Het speelde in mijn puberjaren en mijn pa was toen net afgestudeerd voor 2 diploma's Bosbouw en Groenbeheer. Hij was intussen hoofd plantsoenendienst van een kleine Zeeuwse gemeente, maar die studie van mijn pa stelde toch niet zoveel voor, kom ik achteraf achter, het was immers ook maar een schriftelijke cursus voor thuis en een praktijk examen. Wel met officiele diploma's maar toch niet echt van academisch niveau.

De gemeente had ook wel een officieele boomkwekerij maar pa experimenteerde vaak eerst in eigen tuin met allerlei planten- en boomsorten. Snoeien, zaaien, stekken etc. Hij probeerde altijd dingen uit die de echte experts (boomkwekers) onmogelijk achten. Niet gehinderd door al te veel kennis werd er maar wat geprobeerd. Bij een experimentje was ikzelf degene die het initiatief nam, namelijk het proberen te kweken van een Beukenboom uit zaad.

Ik hing vaak rond op het landgoed Heesterlust bij het gehucht Schuddebeurs. In het bos er omheen stonden eeuwenoude Beuken, Eiken en Paardenkastanjes. Het was er voornamelijk loofbos maar er stond ook 1 enorme naaldboom, een Lork.

Ik wist precies waar de meeste Beukennootjes en Eikels enzo te vinden waren. Tijdens een bepaald jaar vond ik heel veel Beukennootjes en ik had me er van vergewist dat er ook nootjes in de napjes zaten. Ik nam ze mee naar huis met als voorstel aan pa om er Beukenboompjes uit proberen te kweken in het volgende voorjaar.

Ik nam zowaar wat bosgrond mee naar huis en ook verteerd hout van boomstronken, wat we turfmolm noemden. We vermengden de bosgrond met de turfmolm. Turfmolm was het niet maar zo noemden we het in het locale dialect. Wat ik bedoel was recent verteerd en verpulverd oud hout.

Turfmolm is gruis van turf en daar had het niks mee te maken. Turf is een product van veen en op dat hele eiland (Schouwen Duiveland) bestonden geen venen. Sterker nog dat, dat bos lag / ligt (want het bestaat nog steeds) op 1 van de hoogste delen van het eiland en bleef zelfs tijdens de watersnoodramp van 1953 en de inundatie door de Nazi bezetters in WOII droog. Dat was ook de reden dat de eeuwenoude loofbomen het overleefd hadden, want vrijwel alle bomen die met hun wortels in zeewater kwamen te staan gingen dood als gevolg van het zout in zeewater.

Maar ik dwaal af :)

Ik zou het hebben over het proberen te kweken van 1 of meer Beukenbomen uit zaad.

We begonnen al zeer vroeg in het voorjaar mee (we realiseerden ons dat we wellicht meer pogingen nodig hadden). We stopten de zaadjes in plastisc bakjes met dat grondmengsel. De bakjes zetten we in de schuur en die was niet verwarmd maar ze stonden achter een raam op het zuiden. We legden er een thermometer bij en checkten dagelijks de minimum temperatuur. Het was een mooi en redelijk warm voorjaar (dat bestond ook toen al hoor :)) en door het raam op het zuiden bleef het er nachtvorst vrij en bereikten we op middagen al aardig hoge temperaturen; het functioneerde als een soort broeikasje. Al snel kiemden de zaadjes (de Beukennootjes dus) en ontstond er wat euforie.

Het begon met een eerste stengeltje en eigenlijk al heel snel kwam er 2 kiemblaadjes aan en die zagen er uit als kiemblaadjes van zoveel soorten planten maar ze deden ons qua vorm vooral denken aan die van Koolsoorten. Het waren eivormige blaadjes die recht tegenover elkaar aan de stengel / stam groeiden.

Toch gingen ze na verloop van tijd dood en dat verbaasde ons enorm want we vertroetelden ze enorm. Vanwege het nogal droge grondmengsel gaven we ze ook regelmatig water. Omdat ze in een plastic bakje stonden zorgden we er ook voor dat we ze niet "verzopen" (door een gaatje in de bodem te maken).

Monter deden we dat voorjaar nog enkele pogingen, zelfs buiten en met hetzelfde grondmengsel in de vroege voorzomer maar keer op keer mislukte het en stierven de kiememde plantjes na verloop van tijd steeds af. Pa had dan wel wat Bosbouw diploma's en ikzelf volgde op het Atheneum het vak biologie maar eigenlijk wisten we niks van hetgeen ik anno nu wel weet en dat is:

1.) De wortels van Beuken leven in symbiose met een Schimmelsoort in de grond die rondom / tegen of in de wortels zit. Als die schimmels er niet zijn dan gedijt de boom niet of gaat dood. De schimmel heet Mycorrhiza.

De schimmel en dit groei mechanisme (symbiose) is pas een eeuw geleden ontdekt. Misschien ook wel de reden dat mijn pa er tijdens zijn studie nog niets over te horen (lezen) had gekregen. (Hetzelfde symbiotisch fenomeen komt overigens ook voor bij Orchideeen.)

Over deze materie is meer te lezen op:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Mycorrhiza
en
http://coriza.nl/mycorrhiza.htm
en
http://www.clm.nl/actueel/190108.html

2.) Beuken verdragen geen direct fel zonlicht op de bast van hun stengel / stam.

Wat deden we dus fout bij onze pogingen Beuken te kweken ?

a.) We zorgden voor te VEEL zon. Als leek denk je al snel dat zon altijd goed doet :)
b.) Intuitief had ik wel bosgrond meegenomen om de Beukennootjtes in te zaaien maar het was geen grond uit de omgeving van de wortels van de Beukenbomen waaronder ik de nootjes had gevonden. Het was vrij willekeurige bosgrond die mij toen wel vruchtbaar leek. Met wat ik nu weet en toen nog niet, had ik beter wat grond tussen de wortels van een grote Beukenboom mee naar huis kunnen nemen.