BIO TRIVIA

KOEIEN ETEN WATERPLANT:

GROTE WATERNAVEL # 1

Hierbij nog een (laatste ?) bericht over planten die door koeien gegeten worden. Ditmaal niet iets uit de eerdergenoemde boeken maar op basis van iets wat ik gezien heb in een TV documentaire op de Nederlandse publieke omroep. Het was een uitzending over het waterbeheer van Nederlandse waterwegen zoals rivieren en beken en daarin kwam een woordvoerder aan het woord van Waterschap de Dommel (een rivier / beek die vanuit zuidelijke richting (vanuit Belgie) naar 's-Hertogenbosch stroomt (en vanaf daar via de Dieze naar de Maas).

Die TV uitzending is van ongeveer een half jaar geleden en het item waar ik het hier over wil hebben is het woekeren van de waterplant de Grote Waternavel. Het is een exotische plant die van origine uit Zuid Amerika komt, ook is overgestoken naar Noord Amerika. In Nederland is ie in het wild bekend sinds 1994.

De plant is door iemand uit Amerika meegebracht om em in een vijver te planten, ook is ie in de handel gekomen bij Tuincentra als vijverplant. Vanaf dergelijke plekken is ie verwilderd en in kleine rivieren en beken gaan woekeren, en dan bedoel ik ook echt woekeren.

Ikzelf zag de plant pas in de nazomer van 2007 in de Dommel ter hoogte van Vught en Halder bij Sint Michielsgestel. Hij groeide daar toen over een lengte van vele kilometers en over de hele breedte van het riviertje

In de TV uitzending sprak een woordvoerder van Waterschap de Dommel over de plaag van de plant en hoe ze em probeerden te bestrijden. (Intussen weet ik via recent online research dat andere Waterschappen de plant ook hebben proberen te bestrijden met kokend water en vloeibare stikstof, hoewel ik me bij geen van beiden een beeld kan vormen).

Waterschap de Dommel had research laten doen door de THE (= Technische Hogeschool Eindhoven) en dan met name naar het gebruik van de plant op een soort recycle basis. Wat er uit dat onderzoek voortkwam weet ik helaas niet meer.

Waterschap De Dommel zette bootjes met kranen er op in om de massa's planten uit de rivier te dreggen en op de oevers met weiland te dumpen om het te laten verteren. Maar toen bleek dat Koeien het graag aten, dus er het leek er even op dat er een oplossing leek nabij; verwerken tot veevoer. Ook werd beweerd dat de plant heel gezond was omdat ie veel eiwit zou bevatten (of dat laatste ook zo is durf ik te betwijfelen).

Weer een onderzoek verder bleek dat toch ook weer niet aan te raden omdat de Dommel veel zware metalen bevat, waaronder veel Cadmium, Arseen, Zink, etc.
(Meer daarover is hier te lezen, op de website van Stichting Groen en Schoon Dommeldal).

Meer links over de plaag van de plant:
Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (webpagina)
en
Magazine Natura (PDF artikel)
en
Waterschap Aa en Maas (webpagina)
en
Brabantse Delta (webpagina)
en
NL ministerie van LNV (video filmpje)
en
Water-Natuurlijk (webpagina)
en
VARA TV / Radio Vroege Vogels (webpagina)

Grote Waternavel = Hydrocotyle ranunculoides. Tegenwoordig wordt ie als inheems bestempeld en staat sinds 1995 vermeld in Heukel's Flora van Nederland. Inheems betekent in deze context dat het plantensoort in ons klimaat in het wild zonder de hulp van de mens kan overleven. Dit plantensoort blijf ikzelf echter beschouwen als een exoot, zelfs een die de originele biodiversiteit bedreigt.

Het plantensoort heeft echter ook een "broertje", ook een waterplant (maar die soms ook wel op het land groeit als het er maar vochtig is), dat is de Gewone Waternavel = Hydrocotyle vulgaris.
Die soort is echt inheems maar dan in de betekenis dat ie al eeuwenlang in de Lage Landen voorkomt. Ik gebruik daar zelf liever de term autochtoon voor.

In Nederland is de verkoop en zelfs het "hebben" van de Grote Waternavel bij wet verboden, ik meen sinds medio 2008, en in Belgie (Vlaanderen ?) zelfs al iets langer !